Strandjutter van Texel vertelt zijn geheim

Achter ieder mens zit een verhaal verborgen. Het is de kunst om dit te ontdekken. Onderstaand waargebeurd verhaal gaat over tijd, natuur en hoe een levensloop hierdoor werd beïnvloed.

Graag neem ik u mee naar Kaap Skil, het museum van jutters & zeelui op TexelVuurtoren op het strand van Texel.

Tijdens dit bezoek konden wij aanschuiven bij een schoolklas die uitleg kreeg van een rondleider (Piet) over het juttersvak en verhalen over de zee. Piet zag eruit zoals een jutter eruit hoort te zien met een grote witte baard. Je hoefde er niet veel moeite voor te doen om hem door een zware zuidwesterstorm over het strand van Texel te zien ploeteren met zijn onverzettelijke kop, zich voortslepend met afgebroken houten balken, scheepskisten met nog onbekende geheimzinnige inhoud en een aangespoelde wieldop. Dit alles onder het motto, je weet nooit of het ooit nog eens van pas komt.

Er waren genoeg verhalen om de puber klas van de bij de leeftijd horende ongeïnteresseerdheid tot enig enthousiasme te prikkelen.

Soms ontkwam ik niet aan de indruk dat verhalen grotere proporties aannamen, maar het ging met een vleugje humor en niemand neemt het een entertainer kwalijk als hij de verhalen in de loop van de tijd verder inkleurt. Piet verstond deze kunst en wist zijn publiek te boeien met alle aangespoelde attributen.

Aan het eind van de lezing verraste Piet ons met een waargebeurd verhaal dat mij diep raakte.

Piet was een schoolgaande jongen op Texel en liep dagelijks met zijn buurmeisje naar school. Tot zover het begin van een normale jeugd idylle. Maar het lot besliste anders, het buurmeisje verhuisde naar Duitsland en kwam alleen in de vakanties terug naar ons kust eiland. Zo ook in het noodlottige jaar dat zij met een aantal vriendinnen ging zwemmen in een zwin ¹ op het strand van Texel. Piet kwam die dag thuis van zijn werk en trof een keukentafel vol huilende vrouwen aan. Tot overmaat van ramp was het lichaam nog niet gevonden. Na een nacht zonder slaap ging de 16 jarige gebroken Piet bij het eerste ochtendgloren opnieuw zoeken aan de zuidkant van het eiland. En daar trof hij het ontzielde lichaam van zijn jeugdvriendin aan. Gedurende enkele uren hield hij de wacht bij het lichaam om het te beschermen tegen de zeemeeuwen, tot de officiële instanties hem hadden gevonden. Het verhaal gaat in enkele zinnen verder over de begrafenis in Duitsland en de cultuur van de eilandbewoners dat er weinig over dit soort zaken werd gepraat.

Je zult denken, einde verhaal, met hooguit nog een waarschuwing voor de gevaren van de zee.

Maar het lot laat zich niets voorschrijven en wacht tot Piet vele jaren later getrouwd is en zijn 12 jarige kleindochter tijdens een verhuizing een fotoboek vindt met een foto van het vroegere buurmeisje.

Foto Duinen TexelDan gaat het balletje rollen en keert onze strandjutter op aandringen van zijn kleindochter met zijn familie terug naar het graf waar hij als jongeman afscheid heeft moeten nemen. Daar blijkt dat we de menselijke geest een hele tijd voor de gek kunnen houden door onze gedachten en herinneringen diep weg te stoppen en aan de buitenkant gewoon doorgaan met andere dingen. Maar als Piet op het graf de ingemetselde foto van zijn jeugdvriendin terug ziet, gaan de sluizen open en laten de gevoelens zich niet langer onderdrukken. Het wordt op deze lome donderdagmiddag met de kenmerkende Texelse nuchterheid verteld, maar zelfs de schoolklas voelt de emoties die achter dit verhaal schuil gaan en je kunt een speld horen vallen in de tot de nok toe gevulde ruimte met jutters vondsten.

De meest ontroerende verhalen vullen niet alles in, maar zetten de fantasie van de lezer c.q. toehoorder aan het werk. Dat is hier ook het geval. Met slechts de zin: “ik heb veel baat gehad bij de hulp die ik daarna heb gekregen” gaat een wereld van sessies, ontkenning, frustratie, machteloosheid en therapie schuil, die langere tijd moet hebben geduurd. Piet geeft van dit proces slechts één gekregen advies aan ons mee: “vertel dit verhaal aan de jeugd, met de boodschap, dat de zee nooit je vriend zal worden en laat het verwerkingsproces zijn werk doen door er over te praten en de last niet langer alleen te dragen”.

Zo komen we terug bij het begin dat we zelf heel veel aan onze levensloop kunnen bepalen, maar de natuur soms ons lot radicaal bijstuurt.

Dat onze voorvaderen ook al hiervan op de hoogte waren, blijkt uit het volgende oude spreekwoord, dat in dit verhaal wrang overkomt: “Die geboren is om te hangen, zal niet verdrinken”.

¹ Deze bevindt zich, bij eb, tussen het strand en de (1e of 2e) zandbank. Bij het opkomende getij, hoog water, ontstaat er dan een z.g. (gevaarlijke) onderstroming. 

Author: Jaap Rietdijk

Sinds ik columns schrijf bekijk ik de wereld met andere ogen. Meer opmerkzaam, meer vragen stellen en mensen observeren in hun dagelijkse gedrag. Met een andere blik waarnemen levert steeds meer verwondering op. Om het vervolgens op papier te krijgen is soms een moeizaam proces (schrijven = schrappen), maar gelukkig zijn er ook momenten van de bekende flow dat de woorden als vanzelf op het papier komen. Het indrukken van de “Publiceer” knop om de column op de website te krijgen, blijft nog altijd een magisch moment. Het volgende traject van het volgen hoe vaak columns worden gelezen en reacties krijgen levert weer nieuwe energie en inspiratie op. Schijven is een activiteit waarin een verhaal zich afspeelt in mijn hoofd en door van vage schetsen tot het invullen van details, het verhaal overgebracht moet worden naar de gedachtewereld van de lezers. Het uiteindelijke doel is om naast het schrijven van columns een parttime baan als schaapsherder te krijgen. Wat moet er niet mooier zijn om ’s morgens de staldeuren open te doen en met een knapzak met de kudde schapen de hei op te gaan en ’s middags als de kudde rustig aan het grazen is, onder de schaduw van een eikenboom, een nieuwe column te schrijven. Ziet u zich het al (net als ik), voor u?

Share This Post On

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *